Kultura – Przemiany – Edukacja, t. 16-17/2025

Spis treści
Wprowadzenie 

CZĘŚĆ I
HISTORYCZNE ŹRÓDŁA, CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA MYŚLI EDUKACYJNEJ
Roman Pelczar, Szkolnictwo średnie w Galicji w latach 1772–1918 – wybrane zagadnienia.
Tadeusz Ochenduszko, Zespoły szkół średnich w Galicji w drugiej połowie XIX i na początku XX wieku
Stanisława Jung-Konstanty, Meandry zarządzania zmianą w polskiej edukacji: przypadek gimnazjów
Grzegorz Żuk, Muzeum pamięci – rzecz o wojnie i pokoju

CZĘŚĆ II
RODZINA I SZKOŁA – WSPÓLNE OBSZARY KSZTAŁCENIA, WYCHOWANIA I OPIEKI
Gabriel Radko, Wspólna nauka w domu w nowej rzeczywistości społecznej i edukacyjnej
Stanisława Nazaruk, Helena Konowaluk-Nikitin, Paulina Kisiel, Ada Szarzyńska, Uczeń o specjalnych potrzebach edukacyjnych w szkole ogólnodostępnej – trudności i możliwości wsparcia. Wyniki badań własnych
Marek Paluch, Radosław Malikowski, Aktywność kulturalna dzieci i młodzieży elementem przeciwdziałającym zachowaniom ryzykownym
Kinga Lisowska, Centra nauki jako środowiska sprzyjające rozwojowi kultury czasu wolnego dziecka na pierwszym etapie edukacyjnym
Anna Baracz, Znaczenie lokalnych instytucji wspierających rozwój zawodowy nauczycieli dla efektywności systemu edukacji

CZĘŚĆ III
PSYCHOLOGIA WOBEC WSPÓŁCZESNYCH PROBLEMÓW EDUKACYJNYCH I WYCHOWAWCZYCH
Andrii Matviichuk, Yurii Pelekh, Axiological culture as a fundamental goal of modern education
Olena I. Vovk, Integrating thought and language in foreign language instruction: a spiral framework
Janusz Zieliński, Mental resilience of children and adolescents in the context of educational success
Bogumiła Bobik, Wybrane aspekty diagnozy zaburzeń okresu adolescencji u młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim w kontekście pomocy psychologiczno-pedagogicznej
Natalia Ubik-Nikiel, Trudności z koncentracją uwagi występujące u dzieci w teorii i praktyce edukacyjnej
Monika M. Kapuścińska, Rola komunikacji w relacjach rówieśniczych młodzieży
Zbigniew Chodkowski, Skuteczność w opinii badanych studentów rzeszowskich uczelni według płci
Ewelina Okoniewska, Daria Rębiś, Arteterapia jako forma pomocy w radzeniu sobie z lękiem w resocjalizacji osób pozbawionych wolności

CZĘŚĆ IV
CZŁOWIEK WOBEC AKTUALNYCH PRZEMIAN SPOŁECZNO-KULTUROWYCH
Janusz Miąso, Globalny świat, globalna dezinformacja i fragmentaryzacja rzeczywistości – konieczność edukacji glokalnej (inspiracja Franciszka)
Grzegorz Polański, Współczesne pokolenia w kontekście stereotypów
Bartłomiej Kozioł, Postawy wobec języka młodych ludzi w Polsce i jego społeczne postrzeganie w wybranych aspektach – przyczynek do refleksji
Agnieszka Drewniak, Perfekcjonizm jako idea inspirująca do przemian
Barbara Lulek, Religious and cultural patriotism of the 60-year-olds in Podkarpacie
Grzegorz K. Sudoł, Podmioty ekonomii społecznej jako organizacje wspomagające budowanie kapitału społecznego w procesie wychowawczym

CZĘŚĆ V
RECENZJE I KOMUNIKATY
Zofia Frączek, Recenzja książki Kariny Gamoń: Emocje i uczucia do przeżucia, wyd. bookplan.pl, Wodzisław Śląski 2024, 82 ss.
Agnieszka Długosz, V Jubileuszowa Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Edukacja wobec wyzwań i zadań współczesności i przyszłości. Współpraca ponad granicami – edukacja mostem do globalnych rozwiązań
Recenzenci i procedura recenzowania
Indeksacja w bazach danych

——————————————-
Contents
Introduction 

PART I
HISTORICAL SOURCES, CONTINUITY AND CHANGE OF EDUCATIONAL THOUGHT
Roman Pelczar, Secondary education in Galicia from 1772 to 1918 – selected issues
Tadeusz Ochenduszko, Secondary school complexes in Galicia in the second half of the 19th and early 20th centuries
Stanisława Jung-Konstanty, Meanings of change management in Polish education: the case of junior high schools
Grzegorz Żuk, Memorial museum – about war and peace

PART II
FAMILY AND SCHOOL – COMMON AREAS OF EDUCATION, UPBRINGING AND CARE
Gabriel Radko, Learning together at home in the new social and educational reality
Stanisława Nazaruk, Helena Konowaluk-Nikitin, Paulina Kisiel, Ada Szarzyńska, Student of special educational needs in a public school – challenges and potential for providing support. Results of own research
Marek Paluch, Radosław Malikowski, Cultural activity of children and young people with an element counteracting risky behavior
Kinga Lisowska, Science centres as an environments conducive to the development of a child’s leisure culture at the first stage of education. Case study
Anna Baracz, The importance of local institutions supporting teachers’ professional development for the effectiveness of the education system

PART III
PSYCHOLOGY IN THE FACE OF CONTEMPORARY EDUCATIONAL AND UPBRINGING PROBLEMS
Andrii Matviichuk, Yurii Pelekh, Axiological culture as a fundamental goal of modern education
Olena I. Vovk, Integrating thought and language in foreign language instruction: a spiral framework
Janusz Zieliński, Mental resilience of children and adolescents in the context of educational success
Bogumiła Bobik, Selected aspects of diagnosing adolescent disorders in youth with mild intellectual disabilities in the context of psychological and pedagogical support
Natalia Ubik-Nikiel, Attention difficulties occurring in children in educational theory and practice
Monika Marta Kapuścińska, The role of communication in peer relationships adolescents
Zbigniew Chodkowski, Effectiveness in the opinion of the surveyed students of Rzeszów universities by gender
Ewelina Okoniewska, Daria Rębiś, Art therapy as a form of assistance in coping with anxiety in the rehabilitation of convicts

PART IV
MAN IN THE FACE OF CURRENT SOCIO-CULTURAL CHANGES
Janusz Miąso, A global world, global disinformation, and the fragmentation of reality – the necessity of glocal education (inspired by Francis)
Grzegorz Polański, Contemporary generations in the context of stereotypes
Bartłomiej Kozioł, Attitudes towards the language of young people in Poland and its social perception in selected aspects – a contribution to reflection
Agnieszka Drewniak, The perfectionism as an inspiration for change
Barbara Lulek, Religious and cultural patriotism of the 60-year-olds in Podkarpacie
Grzegorz K. Sudoł, Social economy entities as organizations that support the building of social capital in the educational process

PART V
REVIEWS AND ANNOUNCEMENTS
Zofia Frączek, Review of Karina Gamoń’s book Emocje i uczucia do przeżucia, ed. bookplan.pl, Wodzisław Śląski 2024, 82 pp
Agnieszka Długosz, V Jubilee International Scientific Conference „Education in the face of the challenges and tasks of the present and the future. Cooperation across borders – education as a bridge to global solutions”
Reviewers and procedure of reviewing 
Indexing in data bases