Bohater literacki powieści stanisławowskiej. Poszukiwanie współczesnej interpretacji artystycznego fenotypu

Powieść polska okresu oświecenia zajmowała uwagę historyków literatury głównie z powodu swoich uwarunkowań ideowych i dydaktycznego przesłania, które współbrzmiały z postulatami reform chylącej się ku upadkowi Rzeczypospolitej. Zagadnienie kreacji bohatera powieści oświeceniowej i jego funkcji w obrębie rzeczywistości przedstawionej w dziele stały się tematem licznych szczegółowych analiz i ujęć syntetyzujących, zmierzających do zarysowania typologii postaci literackich. Książka Romana Magrysia, składająca się z wprowadzenia, dwóch części, zakończenia, indeksu nazwisk i obszernej bibliografii może być uznana za kolejny rezultat szeroko zakrojonej inicjatywy badawczej, zmierzającej do weryfikacji dotychczasowych sądów dotyczących bohatera powieści oświeceniowej i do poszerzenia pola naukowej obserwacji tej problematyki o konteksty ideowo-artystyczne wytworzone przez koncepcję oświecenia pojętego jako „próg naszej współczesności”. Stanowi ona wyraz atrakcyjnego intelektualnie, popartego erudycją i rzetelnym warsztatem analitycznym wywodu, odsłaniającego możliwość uchwycenia kategorii bohatera literackiego w ramach jednej, spójnej perspektywy interpretacyjnej – hermeneutycznie ujętej ewolucji społeczeństwa. Rozprawa wnosi istotny wkład w rozwój badań nad literaturą oświecenia w Polsce. Czytelnik znajdzie analizę tekstologiczną romansów stanisławowskich stworzonych przez: Ignacego Krasickiego (Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki i Pan Podstoli), Michała Dymitra Krajewskiego (Podolanka, Wojciech Zdarzyński, Pani Podczaszyna i Leszek Biały) Franciszka Salezego Jezierskiego (Gowórek, Rzepicha i Jarosza Kutasińskiego uwagi nad stanem nieszlacheckim w Polszcze) oraz Józefa Kazimierza Kossakowskiego (Ksiądz Pleban i Obywatel). W części drugiej pracy omówiona została problematyka postaci literackiej w romansie stanisławowskim, a na koniec rozważań autor przedstawia cywilizacyjne projekty okresu oświecenia. Szczegółowo umiejscowiono powieść oświecenia w świetle polskiego literaturoznawstwa XX wieku zawarto także sporo interesujących informacji o bohaterze literackim ukazanym w polskich powieściach II połowy XVIII wieku. Książka napisana jest prostym, a zarazem rzeczowym językiem, który uprzyjemnia lekturę i ułatwia przyswojenie nagromadzonych informacji.