Nieść wiarę i nadzieję na obcej ziemi. Polskie duchowieństwo katolickie w życiu religijnym i polityczno – społecznym Wielkiej Emigracji we Francji (1831–1863)

Opracowanie dra J. Kuzickiego pokazuje obraz kapłana wyrzuconego na mieliznę bez retuszu. Może w historiografii takie obrazy istnieją, ale są sporadyczne, bez takiej jak tu ostrości, nie tak spójne i osadzone w realiach nie tylko emigracyjnych, ale także miejsc pochodzenia. Tutaj nie ma żadnych zasłon. Dlatego tak bardzo wartościowe jest to, co stworzył. Nie dla pokrzepienia serc, ale za to dla zrozumienia ogromu nędzy, jaką przeszli ludzie, którzy odpowiedzieli na zew ojczyzny. Gdyby praca niniejsza nie była tak mocno naznaczona wątkami personalnymi, nie dostarczyłaby aż tyle nowego tworzywa dla dziejów XIX-wiecznej walki Polaków o niepodległość. To, że na czoło postawiono tu duchowieństwo, ma dla historiografii tego zagadnienia szczególne znaczenie. Bez przesady można stwierdzić, że nie ma opracowań podobnych do recenzowanego. Na ogół jeśli duchowieństwo jest ukazane, to na marginesie dziejów Wielkiej Emigracji. Dr J. Kuzicki odwrócił ten obraz, kreśląc historię obranej grupy społecznej – duchowieństwa polskiego na tle dziejów Wielkiej Emigracji.

Z recenzji

Spis treści
WSTĘP 
CZĘŚĆ I. PORTRET ZBIOROWY DUCHOWIEŃSTWA POLSKIEGO NA EMIGRACJI WE FRANCJI
ROZDZIAŁ I. OKOLICZNOŚCI EMIGRACJI, JEJ LICZEBNOŚĆ, STRUKTURA I ROZPROSZENIE
1. Powstańcy polistopadowi na ziemi francuskiej
2. Kapelani i inni duchowni – uczestnicy powstania listopadowego na emigracji
3. Emigracyjne wybory oraz drogi powołania kapłańskiego
3.1. Odrodzenie religijne i zmartwychwstańcy
3.2. Emigranci (poza zmartwychwstańcami), którzy podjęli studia teologiczne we Francji
4. Duchowni przybyli na emigrację poza główną falą wychodźstwa
5. Rozproszenie w zakładach emigracyjnych (dépôts)
6. Księża polscy w Algierii
ROZDZIAŁ II. TUŁACZA CODZIENNOŚĆ
1. Sytuacja materialna oraz warunki życiowe
2. Choroby i zgony
3. Powroty do kraju
CZĘŚĆ II. W TROSCE O ŻYCIE DUCHOWE TUŁACZY
ROZDZIAŁ I. POSTAWY RELIGIJNE UCZESTNIKÓW WIELKIEJ EMIGRACJI 
1. W początkach wychodźstwa
2. Obchody świąt kościelnych
3. Mistycyzm i mesjanizm
ROZDZIAŁ II. DUSZPASTERSTWO EMIGRANTÓW 
1. Początki działalności religijnej w zakładach emigracyjnych (dépôts)
2. Udział w religijnych obchodach rocznic narodowych w zakładach emigracyjnych (dépôts)
3. Misja Polska w Paryżu i zakres jej oddziaływania (do 1863 r.)
4. Udział w religijnych obchodach rocznic narodowych w Paryżu
5. W sporach z towiańczykami
6. Początki pielgrzymek do Montmorency
7. Duszpasterstwo grekokatolików
8. Duszpasterstwo zmartwychwstańców poza Paryżem
CZĘŚĆ III. W KRĘGU EMIGRACYJNYCH SPORÓW I PRACY NA RZECZ POTRZEBUJĄCYCH
ROZDZIAŁ I. WSPÓŁPRACA I RYWALIZACJA. WZAJEMNE RELACJE MIĘDZY DUCHOWIEŃSTWEM A OBOZEM POLITYCZNYM KSIĘCIA ADAMA JERZEGO CZARTORYSKIEGO 
1. W strukturach organizacyjnych we Francji
2. Zmartwychwstańcy wobec polityki rzymskiej obozu księcia Czartoryskiego
3. Duchowieństwo a działalność Hotelu Lambert na Wschodzie
3.1. W osadzie polskiej w Adampolu
3.2. Kapelani oddziałów polskich na Wschodzie
3.3. Udział księży w planach i realizacji unii kościołów na Bałkanach
ROZDZIAŁ II. DUCHOWIEŃSTWO EMIGRACYJNE A ORGANIZACJE DEMOKRATYCZNE 
1. Początki działalności politycznej w zakładach emigracyjnych (dépôts)
2. W Towarzystwie Demokratycznym Polskim
3. W Zjednoczeniu Emigracji Polskiej i pozostałych organizacjach demokratycznych
4. W ogniu polemik prasowych demokratów i zmartwychwstańców
ROZDZIAŁ III. W INSTYTUCJACH OŚWIATOWYCH, CHARYTATYWNYCH I NAUKOWYCH
1. Działalność oświatowa
1.1. Towarzystwo Naukowej Pomocy
1.2. Szkoły w Nancy i Orleanie
1.3. Instytucje edukacyjne Hotelu Lambert
1.4. Szkoła Polska na Batignolles (Batignolska)
2. Działalność charytatywna
2.1. Pierwsze „dzieła miłosierdzia”
2.2. Komisja Funduszów Emigracji Polskiej
2.3. Towarzystwo Dobroczynności Dam Polskich
2.4. Dom Przytułku i Pracy
2.5. Towarzystwo św. Wincentego à Paulo
2.6. Inne formy pomocy dla ubogich
3. Działalność naukowa i kulturalna
3.1. Kierunki twórczości
3.2. W Towarzystwie Historyczno-Literackim
3.3. Biblioteki emigracyjne
ZAKOŃCZENIE 
WYKAZ WAŻNIEJSZYCH SKRÓTÓW UŻYTYCH W PRACY 
WYKAZ TABEL 
WYKAZ MAP 
WYKAZ WYKORZYSTANYCH ŹRÓDEŁ ARCHIWALNYCH, DRUKOWANYCH I OPRACOWAŃ 
ANEKS
DUCHOWNI POLSCY NA EMIGRACJI WE FRANCJI W LATACH 1831–1863
ILUSTRACJE 
INDEKS NAZWISK
RÉSUMÉ
SUMMARY