„Płyną godziny pomiędzy nadzieją i bojaźnią czułą”. Polityczne i egzystencjalne rany Polaków epoki porozbiorowej. Studia i teksty

Żyć bez ojczyzny, w obcym panowaniu, Nieszczęście z żadnym nie jest w porównaniu. Józef Morelowski, Sen   Dla Polaków końca XVIII wieku w ciągu kilku zaledwie lat przestrzeń zakorzenienia i zadomowienia transformowała w świat radykalnie obcy i tymczasowy. Nastąpiło coś w rodzaju „odswojenia”, procesu odwrotnego do domestyfikacji, czyniącego w tej samej przestrzeni domownika „przechodniem” i „przychodniem”. […] Obcość ta w lirykach porozbiorowych metaforyzowana jest przede wszystkim topiką sieroctwa lub wykorzenienia, jej konkretyzacją zaś są obrazy pszczół pozbawionych matki, piskląt wyrzuconych z gniazda, listka oderwanego od drzewa, syna, który stracił ojca, łodzi oddalonej od brzegu… Ze wstępu