Przesiedlenie ludności ukraińskiej z Polski do USRR w latach 1944–1947

Uwzględniając dotychczasowy stan badań, Autor za podstawowy cel swoich poszukiwań i prac przyjął dokonanie możliwie pełnej charakterystyki, przedstawienie jak najbardziej szczegółowego przebiegu jednej z największych operacji przesiedleńczych odbywających się na ówczesnym obszarze Polski. Skupiając się na niezwykle dokładnym, drobiazgowym odtworzeniu akcji „ewakuacyjnej” w poszczególnych powiatach, Jan Pisuliński podjął jednocześnie próbę ukazania nie tylko stosunku ukraińskiej ludności, ale także polskich władz administracyjnych, wojskowych, bezpieczeństwa oraz zamieszkałej w Polsce południowo-wschodniej ludności polskiej do faktu wysiedlania Ukraińców, niejednokrotnie będących jej sąsiadami, krewnymi lub powinowatymi. To z kolei pozwoliło na analizę problemu strat, jakie poniosła społeczność ukraińska oraz polska w trakcie operacji wysiedleńczej, zwłaszcza w jej późniejszych fazach, charakteryzujących się użyciem na dużą skalę „asystencji” wojskowej, a także kwestii rozmiarów „reklamacji” i zwolnień z przesiedlenia. Wymiar liczbowy tych ustaleń wraz ze żmudną próbą sprawdzenia wyliczeń na szczeblu poszczególnych komisji umożliwiły weryfikację danych zbiorczych funkcjonujących w literaturze, a także wyjaśnienie, dlaczego „dobrowolnego wysiedlenia” uniknęła ponad 150-tysięczna rzesza ludności, którą uznawano za ukraińską.